Từ thiện hay đánh bóng tên tuổi? Khi lòng tốt bị đặt lên bàn cân nghi ngờ

Có một thời, hai chữ từ thiện gợi lên cảm giác ấm áp. Người ta nghe đến từ thiện là nghĩ đến sự sẻ chia, nghĩ đến những bàn tay đưa ra trong lúc người khác khó khăn nhất. Nhưng vài năm trở lại đây, đặc biệt là năm 2025, từ thiện không còn đứng yên ở vùng cảm xúc thuần khiết ấy nữa.

Nó bước thẳng vào tâm bão tranh cãi.

Mạng xã hội sôi lên không phải vì những con số quyên góp lớn, mà vì những câu hỏi lặp đi lặp lại:
“Tiền đó đi đâu?” – “Ai giữ?” – “Có minh bạch không?” – “Hay chỉ là một màn trình diễn?”

Từ thiện, từ chỗ là việc tốt, dần trở thành… một đề tài nhạy cảm.

1. Khi lòng tốt không còn được mặc định là thật

Ngày trước, ai làm từ thiện, người ta tin gần như tuyệt đối. Không cần sao kê. Không cần livestream. Không cần giải trình từng đồng. Lòng tốt khi ấy được nhìn bằng sự cảm thông, không phải bằng kính lúp soi mói.

Nhưng xã hội đã khác.

Niềm tin tập thể bị bào mòn qua quá nhiều vụ việc gây tranh cãi trong quá khứ. Và đến năm 2025, chỉ cần ai đó đứng ra kêu gọi quyên góp, gần như ngay lập tức sẽ có hai luồng phản ứng đối nghịch:

Một bên ủng hộ, chia sẻ, chuyển tiền.
Một bên nghi ngờ, đặt câu hỏi, thậm chí công kích.

Không hẳn vì người làm từ thiện xấu.
Mà vì người xem đã không còn ngây thơ.

2. Những vụ từ thiện gây xôn xao mạng xã hội năm 2025: Điều gì đang lặp lại?

Không cần nhắc tên cụ thể, chỉ cần nhìn vào dòng thời gian mạng xã hội năm 2025, dễ dàng nhận ra một mô-típ quen thuộc:

Một cá nhân có ảnh hưởng đứng ra kêu gọi từ thiện.
Bài đăng lan truyền rất nhanh.
Số tiền quyên góp tăng chóng mặt.
Sau đó là… nghi vấn.

Nghi vấn về:

Sao kê chậm.
Cách phân bổ tiền không rõ ràng.
Hình ảnh phát quà mang tính phô trương.
Hoặc mối liên hệ mập mờ giữa hoạt động từ thiện và các dự án kinh doanh cá nhân.

Điều đáng nói là: không phải vụ nào cũng có sai phạm, nhưng gần như vụ nào cũng gây tranh cãi.

Từ thiện bỗng trở thành một “mặt trận dư luận”, nơi người làm phải vừa cứu trợ, vừa tự bảo vệ mình trước làn sóng nghi ngờ.

3. Ranh giới mong manh giữa làm thiện và làm hình ảnh

Một câu hỏi khiến xã hội chia rẽ:

Làm từ thiện mà quay video, chụp ảnh, đăng bài – có sai không?

Về lý, không sai.
Về tình, không phải lúc nào cũng dễ chấp nhận.

Người ủng hộ nói rằng:

Cần hình ảnh để minh bạch.
Cần truyền thông để lan tỏa.
Không công khai thì ai tin?

Người phản đối lại cho rằng:

Người nghèo không phải đạo cụ.
Khổ đau không nên là công cụ xây dựng thương hiệu.
Có những nụ cười trong ảnh… không thật.

Sự thật nằm ở đâu?

Có lẽ nằm ở động cơ.

Nếu mục tiêu cuối cùng là giúp người, hình ảnh chỉ là phương tiện.
Nhưng nếu mục tiêu là hình ảnh, thì từ thiện chỉ là cái cớ.

Vấn đề là: người ngoài không thể nhìn thấy động cơ, chỉ thấy được biểu hiện.

Và khi biểu hiện quá “truyền thông”, sự nghi ngờ là điều khó tránh.

4. Khi từ thiện gắn liền với danh tiếng cá nhân

Năm 2025 chứng kiến sự bùng nổ của từ thiện gắn với người nổi tiếng, KOL, influencer.

Họ có:

Tầm ảnh hưởng.
Lượng người theo dõi lớn.
Khả năng kêu gọi tiền nhanh.

Không thể phủ nhận: họ giúp được rất nhiều người.

Nhưng cũng chính vì thế, câu hỏi được đặt ra nhiều hơn:

Danh tiếng có đang được “đánh bóng” nhờ từ thiện?
Hay từ thiện đang bị “lạm dụng” để cứu vãn hình ảnh?

Một nghịch lý cay đắng xuất hiện:

Càng nổi tiếng, càng dễ bị nghi ngờ.
Càng im lặng, càng khó được tin.

5. Sao kê – minh bạch: Vũ khí hay gánh nặng?

Sau hàng loạt ồn ào những năm trước, sao kê trở thành từ khóa ám ảnh với bất kỳ ai làm từ thiện.

Năm 2025, công chúng không chỉ đòi:

Sao kê ngân hàng.
Mà còn đòi timeline.
Đòi danh sách người nhận.
Đòi hóa đơn.
Đòi giải trình từng khoản chi.

Minh bạch là cần thiết.
Nhưng câu hỏi đặt ra là:

Có phải chúng ta đang biến từ thiện thành một bài kiểm toán công khai?

Không ít người làm thiện nguyện nhỏ lẻ đã chọn… không làm nữa.
Không phải vì họ hết lòng tốt.
Mà vì họ sợ áp lực dư luận hơn cả việc bỏ tiền túi ra giúp người.

6. Người cho mệt mỏi – người nhận thì im lặng

Một điều ít ai nói tới trong các tranh cãi từ thiện năm 2025:
Người nhận hầu như không lên tiếng.

Họ:

Không tham gia tranh luận.
Không bênh vực.
Không phản bác.

Trong khi đó, người cho và người xem tranh cãi dữ dội.

Từ thiện, đáng lẽ là cầu nối giữa người với người, lại trở thành cuộc đối đầu giữa các phe quan điểm.

Người nghèo – đối tượng trung tâm – lại đứng ngoài câu chuyện.

7. Có phải xã hội đang quá khắt khe với lòng tốt?

Một câu hỏi khó, nhưng cần đặt ra.

Phải chăng:

Chúng ta đã quen nghi ngờ đến mức không còn chỗ cho sự tin tưởng?
Một sai sót nhỏ cũng đủ phủ định toàn bộ nỗ lực?
Một hình ảnh chưa đẹp cũng đủ gán nhãn “đánh bóng tên tuổi”?

Sự tỉnh táo là cần thiết.
Nhưng hoài nghi cực đoan có thể giết chết những điều tốt đẹp.

8. Từ thiện đúng nghĩa cần gì trong thời đại mạng xã hội?

Có lẽ, sau tất cả những ồn ào của năm 2025, từ thiện muốn tồn tại bền vững cần:

Minh bạch vừa đủ, không phô trương quá mức.
Tôn trọng người nhận, hơn là làm hài lòng người xem.
Giảm cái tôi cá nhân, tăng vai trò của tổ chức, tập thể.
Im lặng đúng lúc, thay vì phản ứng cảm tính trước dư luận.

Và quan trọng nhất:

Làm từ thiện không nên là một cuộc thi hình ảnh.

9. Đánh bóng tên tuổi – có phải lúc nào cũng xấu?

Một góc nhìn thẳng thắn hơn:

Nếu việc “đánh bóng” đó:

Giúp huy động được nhiều nguồn lực.
Giúp được nhiều người hơn.
Và tiền đi đúng chỗ.

Thì có lẽ, vấn đề không nằm ở việc ai được lợi,
mà là ai được giúp.

Nhưng ranh giới vẫn rất mong manh.
Chỉ cần thiếu minh bạch, mọi thiện ý đều có thể sụp đổ.

10. Kết: Từ thiện – xin đừng biến nó thành một bản án dư luận

Năm 2025 sẽ còn được nhắc đến như một năm mà từ thiện liên tục bị đưa ra mổ xẻ. Có đúng, có sai, có oan, có thật.

Nhưng sau tất cả, có một điều đáng suy nghĩ:

Nếu một ngày, không ai dám đứng ra làm từ thiện nữa vì sợ bị nghi ngờ…
thì người thiệt thòi nhất sẽ không phải người giàu,
mà là những người nghèo chưa từng có tiếng nói.

Từ thiện cần được giám sát.
Nhưng cũng cần được bảo vệ khỏi sự cực đoan.

Bởi lòng tốt, một khi bị bào mòn bởi nghi ngờ,
sẽ rất khó để nảy mầm trở lại.