Khoa học đá quý – Tourmaline, cầu vồng trong làng đá quý

Tourmaline là một loại Borosilicat phức tạp chứa các nguyên tố hóa học như nhôm, sắt, magiê, natri, liti và kali, sở hữu nhiều màu sắc phong phú. Một số vùng màu sắc khác biệt rõ rệt có thể xuất hiện trên cùng một tinh thể và người ta còn gọi nó với tên dễ hiểu đó là đá cầu vồng.

Trong tất cả các loại đá quý, Tourmaline tự hào sở hữu dải màu rộng nhất, với nhiều sắc thái và cường độ khác nhau của mỗi màu, xứng đáng với danh hiệu “cầu vồng rơi xuống trần gian”. Người Trung Quốc cổ còn gọi loại đá này với cái tên khá thú vị đó là Ngọc Bích Dưa Hấu vì trong một khoảng thời gian rất dài họ đã nhầm Tourmaline là một loại Ngọc Bích quý hiếm.

Chuyện kể rằng, Từ Hy Thái Hậu được dâng tặng một viên đá với nhiều màu sắc, nó có chất trong như Ngọc. Từ  Hy Thái Hậu rất yêu quý nó và cất giữ như một món bảo bối của riêng mình. Nhưng viên đá của bà chỉ có hai màu giống như một miếng dưa hấu được bổ ra, sặc sỡ dưới ánh sáng ban ngày.

Sau khi bà qua đời, tung tích của những viên Tourmaline này trở thành một bí ẩn, với những lời đồn đại cho rằng chúng đã bị lãnh chúa Tôn Điền Ân cướp bóc và sau đó bị đưa ra nước ngoài.

Công thức hóa học và vật lý của Tourmaline.

Tourmaline là một tinh thể borosilicat chứa các nguyên tố như nhôm, sắt, magiê, natri, liti và kali, tạo nên nhiều màu sắc khác nhau. Tourmaline là một loại đá quý năng lượng tự nhiên, với muôn màu muôn vẻ, và được biết đến như “Tinh thể May mắn”, được coi là một trong những loại đá quý mạnh mẽ nhất.

Tên gọi “Tourmaline” bắt nguồn từ từ “Turmali” trong tiếng Sinhalese cổ (Ceylon), có nghĩa là “đá quý nhiều màu – hoặc hỗn hợp”. Độ cứng của Tourmaline thường là 7~7,5. Mật độ của nó thay đổi một chút tùy thuộc vào loại. Tỷ trọng riêng: 2.82 – 3.32 Chỉ số khúc xạ: 1.614 – 1.666. Độ lưỡng chiết 0,014-21.

Hệ tinh thể: Tam giác. Tourmaline thuộc loại tinh thể không có tâm đối xứng, và trục tinh thể chính (trục C) là trục phân cực. Do đó, Tourmaline có các đặc tính sau:

• Nhiệt điện – khi nung nóng, các điện tích trái dấu phát sinh ở hai đầu của tinh thể.
• Áp điện – điện tích được tạo ra khi có áp suất tác dụng.
• Các hình dạng tinh thể khác nhau phát triển ở hai đầu của tinh thể, đôi khi thậm chí cả màu sắc khác nhau. Tinh thể Tourmaline thường kết thúc ở dạng hình chóp hoặc mặt đơn.
• Sự phân tách và gãy vỡ: Không có sự phân tách/gãy vỏ sò. Các vết nứt lượn sóng vuông góc với trục C thường thấy ở đá thô và đá quý đã qua chế tác. (Lưu ý: Các vết nứt lượn sóng không phải là vết nứt tách lớp, và các vết nứt lượn sóng rất phổ biến, thường cần xử lý tăng cường).

Tourmaline được sử dụng rộng rãi trong bảo vệ môi trường, điện tử, y học, công nghiệp hóa chất, công nghiệp nhẹ, vật liệu xây dựng và các lĩnh vực khác.

Tourmaline là một khoáng vật silicat có cấu trúc vòng với boron là thành phần chính. Trong một số tài liệu lịch sử ở Trung Quốc, “Tourmaline” còn được gọi là asen selen, Bixiaxi, Suixiejin, v.v., nhưng chủ yếu được gọi là “Tourmaline”.

Tourmaline được phát hiện lần đầu tiên ở Sri Lanka và vào thời điểm đó được coi là một loại đá quý có giá trị ngang với kim cương và hồng ngọc.

Người ta nhận thấy rằng loại đá quý này tích điện khi được nung nóng, hiện tượng này được gọi là nhiệt điện, do đó người Trung Quốc còn gọi nó với cái tên là Đá Điện.

Công thức hóa học của Tourmaline như sau: Na(Mg,Fe,Mn,Li,Al)3Al6［Si6O18］［BO3］3(OH,F)4 hoặc được viết dưới dạng công thức tổng quát: NaR3Al6［Si6O18］［BO3］3(OH,F)4.

Hiện nay, Tourmaline được sử dụng với số lượng lớn trong công nghiệp chủ yếu là Tourmaline sắt-magiê-nhôm, có màu đen, chứa các nguyên tố sắt và magiê. Thỉnh thoảng, người ta cũng tìm thấy một lượng nhỏ Tourmaline có chứa lithium.

Bột Tourmaline thường có màu xám đen, xám, xám xanh, xám trắng hoặc trắng. Sự khác biệt về màu sắc là do sự khác nhau về nguồn gốc, thành phần nguyên tố và tạp chất.

Tourmaline thường đi kèm với các khoáng chất như thạch anh, mica và quặng sắt. Độ tinh khiết có thể được kiểm tra thông qua phân tích pha bằng nhiễu tia xạ (XRD).

Một số loại Tourmaline chứa các tạp chất có thể nhìn thấy được như thạch anh và mica. Các loại Tourmaline khác chứa các tạp chất không thể nhìn thấy được, chẳng hạn như oxit sắt.

Đá Tourmaline có ở đâu?

Tourmaline được phát hiện lần đầu tiên ở Sri Lanka và vào thời điểm đó được coi là một loại đá quý có giá trị ngang với kim cương và Ruby.

Con người đã biết đến Tourmaline từ năm 300 trước Công nguyên, khi nó được sử dụng ở Hy Lạp và La Mã. Đá quý Tourmaline màu hồng cũng đã được khai quật từ các ngôi mộ của người Norse có niên đại khoảng năm 1000 sau Công nguyên.

Vào thế kỷ 17, Công ty Đông Ấn Hà Lan đã mang đá Tourmaline màu từ Sri Lanka đến châu Âu để đáp ứng nhu cầu tìm kiếm đá quý màu của người dân, nhưng vào thời điểm đó, loại đá quý này chưa được hiểu rõ.

Năm 1703, đá Tourmaline được trộn lẫn với đá zircon thô, cũng từ Sri Lanka. Những người thợ cắt đá quý phát hiện ra rằng những viên đá thô này hút bụi khi tiếp xúc với ánh sáng mặt trời. Họ hỏi người Ấn Độ mang đá thô tên của loại khoáng chất này, nhưng người Ấn Độ – không quen thuộc với loại đá quý này, đã trả lời “Turmali”, trong tiếng Sinhala có nghĩa là “đá quý hỗn hợp” từ Sri Lanka.

Tên tiếng Anh của Tourmaline bắt nguồn từ điều này. Tourmaline chủ yếu được tìm thấy trong các mạch pegmatit và các loại đá granit khác. Tourmaline chủ yếu được tìm thấy ở Brazil, Afghanistan, Madagascar, Myanmar, Mozambique, Liên Xô cũ và Tân Cương, Trung Quốc.

Brazil là nhà sản xuất Tourmaline chất lượng đá quý hàng đầu, với lịch sử khai thác có từ khoảng năm 1500. Tourmaline có rất nhiều màu sắc khác nhau, mỗi màu đều có tên gọi đá quý học riêng trong tiếng Anh. Ví dụ bao gồm Rubellite (đỏ), Verdelite (xanh lá), Indigolite (xanh dương), Achroite (không màu) và Watermelon (hồng pha xanh lá).

Tourmaline đen, được gọi là Schorl, hiếm khi được sử dụng làm đá quý. Năm 1989, một loại Tourmaline mới được phát hiện đó là Tourmaline Paraiba.  Nó được đặt theo tên của khu vực tìm thấy loại đá này đó là ở Paraiba, Brazil.

Tourmaline Paraiba sở hữu hàm lượng đồng trong khoáng vật, nó thường có màu xanh dương hoặc xanh lá cây rực rỡ, trong suốt như nước.

Về mặt khoáng vật học, Tourmaline lithium là loại phổ biến nhất, có màu sắc từ hồng đến đỏ, xanh lá cây đến xanh dương, không màu, vàng và màu hỗn hợp, Tourmaline magie thường có màu xanh lá cây và nâu đến đen.

Màu sắc, độ trong suốt và độ tinh khiết và giác cắt đều ảnh hưởng đến giá trị của Tourmaline, nhưng màu sắc là yếu tố quan trọng nhất. Nhìn chung, Tourmaline Paraiba có giá trị hơn nhiều so với các loại Tourmaline khác, tiếp theo là Rubellite, sau đó là Tourmaline xanh dương, và cuối cùng là Tourmaline dưa hấu hồng và xanh lá cây.

Tại Việt Nam, Tourmaline cũng có với trữ lượng không nhiều. Nó được tìm thấy nhiều nhất Ở Lục Yên – Yên Bái cũ. Đội ngũ Mr Dương cũng thường mua được những viên đá Tourmaline thô về mài thành phẩm trong những lần đi săn đá sinh mệnh.

Vậy… Tourmeline có bao nhiêu màu sắc?

Các loại Tourmaline có màu sắc khác nhau có tên gọi đá quý tiếng Anh riêng: Tourmaline đỏ – Rubellite, Tourmaline xanh lá cây – Verdelite, Tourmaline xanh dương – Indigolite, Tourmaline trắng không màu – Achroite, Tourmaline dưa hấu (màu hồng pha xanh lá cây) – Watermelon, Tourmaline đen – Schorl (hiếm khi được sử dụng làm đá quý), Paraiba Tourmaline có thể do hàm lượng đồng (Cu), tạo cho nó màu xanh lam hoặc xanh lá cây rực rỡ, trong suốt như nước).

Theo phân loại khoáng vật học: Tourmaline lithi: hồng đến đỏ, xanh lá cây đến xanh lam, không màu, vàng và nhiều màu, Tourmaline magie: thường có màu xanh lá cây và nâu đến đen. Màu xanh lục huỳnh quang, cực kỳ hiếm và đẹp như trong mơ.

Do sự khan hiếm, giá của Tourmaline Paraiba đã tăng vọt trong những năm gần đây, được mệnh danh là “kim cương xanh” của thế giới đá quý.

Sức mạnh năng lượng của Tourmaline.

Đá Tourmaline là đá sinh tháng Mười. Trong truyền thuyết Ai Cập, nó du hành dọc theo cầu vồng, hấp thụ tất cả các màu sắc, các pháp sư Andean đã chế tác đá Tourmaline thành những chiếc đũa phép để khám phá trí tuệ cổ xưa, trong các nghi lễ cổ xưa của Ấn Độ, nó được sử dụng để cầu nguyện cho sự giác ngộ và may mắn, và người ta tin rằng nó có thể nhìn thấy nguồn gốc của các vấn đề.

Trong thời kỳ Phục hưng châu Âu, người ta tin rằng đá Tourmaline có thể xua tan cơn giận và phá bỏ bùa chú, trong các nền văn hóa phương Đông, nó được sử dụng để thiền định và tăng cường trí óc.

Ở Trung Quốc, từ đồng âm với Tourmaline, “辟邪” (pi xie), có nghĩa là xua đuổi tà ma, ngụ ý loại bỏ những điều xấu và năng lượng tiêu cực. Truyền thuyết dân gian tin rằng đá Tourmaline có thể cân bằng tâm trí và cơ thể, thanh lọc cảm xúc, kích thích sự sáng tạo và tăng cường trực giác và sự tự tin.

Truyền thuyết kể rằng Tourmaline có thể ổn định cảm xúc, mở luân xa tim và thu hút năng lượng tích cực, khiến nó trở nên phổ biến trong cộng đồng tâm linh và những người am hiểu. Mặc dù không có bằng chứng khoa học nào chứng minh điều này, nhưng đó là một phần sức hấp dẫn của nó.

Vậy thì khi nào bạn nên sử dụng đá Tourmaline. Đó là khi bạn cảm thấy buồn bã, bạn khao khát sức mạnh chữa lành của màu sắc. Khi giao tiếp khó khăn, bạn cần sự hướng dẫn từ cảm hứng và trực giác. Khi sức khỏe bị ảnh hưởng, bạn hy vọng cân bằng năng lượng cơ thể.

Đeo đá Tourmaline trên cổ tay, để những màu sắc rực rỡ như cực quang cộng hưởng với nhịp tim của bạn. Đặt nó lên luân xa tim trong khi thiền định để thu hút ánh sáng tâm linh của trời đất. Hoặc bạn có thể đặt nó ở một góc phòng khách để truyền sức sống và hy vọng vào ngôi nhà của bạn.

Đá Tourmaline có mặt khắp nơi trên thị trường trang sức, hầu như cửa hàng nào cũng bán, nhưng theo cảm nhận của tôi, loại đá này luôn có vẻ không được ưa chuộng lắm. Tôi nghĩ lý do là màu sắc, một số người thích màu sắc rực rỡ của Tourmaline, trong khi những người khác lại thấy màu sắc quá pha trộn và lộn xộn, thiếu tinh tế.

Tương tự, Tourmaline thông thường thường có nhiều tạp chất và vết nứt, còn Tourmaline chất lượng thấp, phổ biến thường không được hầu hết mọi người chấp nhận, trong khi Tourmaline chất lượng cao hơn một chút lại có giá cao hơn trên mỗi gram.

Tourmaline chất lượng đá quý, chẳng hạn như Paraiba là loại thượng hạng, có thể được đưa thẳng đến các cuộc đấu giá. Cá nhân tôi nghĩ đó là một loại đá khá đặc biệt. Tuy nhiên, Tourmaline có rất nhiều loại và màu sắc, dễ phối hợp và mang lại cảm giác rất giống trang sức.

Nguồn cung trên thị trường thực sự rất lớn, khiến nó trở thành một loại đá không thể thiếu trong thế giới trang sức. Và hiện nay, các phòng thí nghiệm cũng cho ra rất nhiều mẫu mã Tourmaline tổng hợp giúp thị trường trang sức hạ nhiệt hơn.  Theo dõi chúng tôi trên Youtube hoặc liên hệ trực tiếp qua Facebook Mr Dương để nhận những thông tin quan trọng, hữu ích về đá quý, trang sức và kiến thức phong thủy mới nhất.