Lời thú nhận của một lá Gan

Tên tôi là Gan, và biệt danh của tôi là “Nhà máy hóa chất của cơ thể”. Hôm nay, một sức mạnh thôi thúc tôi phải lên tiếng. Nếu tôi không “buông lời” thì con người thường ít chú ý đến tôi và bỏ qua những tiếng kêu thầm lặng trong chính cơ thể mình.

Tôi thường được gọi là “cơ quan im lặng” vì bản thân gan thiếu các thụ thể cảm giác đau. Ngay cả khi bị tổn thương hoặc mắc bệnh, nó thường không biểu hiện trực tiếp thành đau đớn hoặc khó chịu rõ ràng ở giai đoạn đầu, khiến người ta dễ dàng bỏ qua tình trạng sức khỏe của gan cho đến khi vấn đề trở nên nghiêm trọng. Tại sao gan lại là “cơ quan im lặng”

1. Thiếu thụ thể cảm giác đau

Không có thụ thể cảm giác đau bên trong gan, chỉ có lớp vỏ ngoài (vỏ gan) mới có dây thần kinh. Các tổn thương ban đầu (như gan nhiễm mỡ, viêm gan nhẹ) thường không có triệu chứng. Chỉ khi gan bị to, viêm hoặc khối u làm căng vỏ gan thì mới xuất hiện cơn đau âm ỉ hoặc đau tức ở vùng bụng trên bên phải.

2. Khả năng bù trừ cực kỳ mạnh mẽ

Ngay cả khi 70% tế bào gan bị tổn thương, 30% còn lại vẫn có thể duy trì chức năng cơ bản, vì vậy các xét nghiệm chức năng gan có thể cho kết quả bình thường ở giai đoạn đầu.  Khi các triệu chứng rõ ràng (như vàng da, cổ trướng, sụt cân) xuất hiện, bệnh có thể đã tiến triển đến giai đoạn giữa hoặc cuối (như xơ gan, ung thư gan). Các dấu hiệu thường gặp của tổn thương gan “thầm lặng”

Tổn thương nhẹ: Có thể chỉ gây mệt mỏi, chán ăn và khó tiêu, dễ bị nhầm lẫn với “tình trạng sức khỏe kém”.

Tổn thương trung bình: Có thể biểu hiện bằng các mạch máu hình mạng nhện, ban đỏ lòng bàn tay (tích tụ estrogen) và ngứa da (lắng đọng muối mật).

Tổn thương nặng: Có thể biểu hiện bằng vàng da, cổ trướng, nôn ra máu (tăng áp lực tĩnh mạch cửa) và rối loạn ý thức (bệnh não gan).

Vậy…Làm thế nào để nhận biết “những lời phản kháng thầm lặng” của gan?

 Khám sức khỏe định kỳ

Xét nghiệm chức năng gan: ALT, AST, bilirubin, albumin, v.v.

Chụp chiếu hình ảnh: Siêu âm, CT hoặc MRI (sàng lọc gan nhiễm mỡ, xơ gan và khối u).

Sàng lọc viêm gan virus: Kháng nguyên và kháng thể bề mặt viêm gan B, kháng thể viêm gan C (phát hiện sớm nhiễm virus viêm gan).

Chú ý đến các yếu tố nguy cơ tổn thương gan cao như…

Lạm dụng rượu bia lâu dài, béo phì (gan nhiễm mỡ), nhiễm trùng viêm gan B/C, lạm dụng thuốc (như quá liều acetaminophen).

Tiền sử gia đình mắc bệnh gan hoặc tiếp xúc lâu dài với các chất độc hóa học (như aflatoxin).

Chăm sóc hàng ngày

Tránh uống quá nhiều rượu bia, thức khuya và ăn nhiều chất béo.

Tiêm phòng viêm gan B và tránh lạm dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng.

Bản chất “im lặng” của gan khiến việc phát hiện tổn thương trở nên khó khăn, do đó, sức khỏe gan không thể chỉ được đánh giá bằng các triệu chứng. Khám sức khỏe định kỳ, phòng ngừa các yếu tố nguy cơ cao và duy trì khoa học là chìa khóa. Phát hiện và can thiệp sớm có thể ngăn ngừa tổn thương không thể phục hồi (như xơ gan). Hãy nhớ: gan không kêu đau, nhưng nó âm thầm ghi nhận mọi trường hợp bị bỏ bê.